Skip to content

Yapay zekâ radyo sunucusu: Mikrofonun arkasında kim var?

Yazıyı Sesli Dinle · 7 dk dinleme
Hızlı Özet · Önemli Çıkarım

İki şarkının arasında kısa bir ses duyuluyor: istasyonun adı, belki birkaç cümlelik bir geçiş, ardından yeniden müzik. Radyonun en tanıdık anlarından biri bu. Artık o sesin mutlaka stüdyoda o anda konuşan birine ait olması gerekmiyor; önceden kaydedilmiş veya yapay olarak üretilmiş de olabilir.

8 Kasım 2026’da incelenen RadioTEDU AI English sayfası, müzik akışı içinde yapay zekâ tarafından sunulan kısa bölümlerden söz ediyor. Kanalın yayın çizelgesinde TEDU Dawn gibi programlar da var; ancak sayfa her programın her bölümünde teknolojinin nasıl kullanıldığını ayrıntılandırmıyor. Kanalın açıklaması, dinleyicinin aklına bir soru getiriyor: duyduğumuz anonsun arkasında ne tür kararlar var?

Konuşmadan önce bilgi gelir

Bir sesin doğal duyulması ile doğru bilgi vermesi ayrı meseleler. İstasyonun adını söyleyen kısa bir tanıtım önceden hazırlanıp kontrol edilebilir. Oysa sıradaki parçanın adı, güncel bir haber veya etkinlik saati değişebilen bir kaynağa bağlıdır. Verideki hata, akıcı bir cümleyle daha az fark edilir hâle gelebilir.

Örneğin parça bilgisine ulaşılamayan varsayımsal bir yayında, sanatçı adı tahmin etmek yerine önceden onaylanmış genel bir geçiş kullanmak daha güvenilir olabilir. Bunun için ekibin yalnızca ses üreten aracı değil, bilgiyi nereden aldığını ve bir sorun çıktığında neyin devreye gireceğini de düşünmesi gerekir.

Metin hazırlandıktan sonra başka bir iş başlar: Bir isim doğru telaffuz ediliyor mu? Cümlenin vurgusu anlamı değiştiriyor mu? Anons müziğin üzerine bindiğinde konuşma anlaşılabiliyor mu? Bu sorular, metin yazma, ses üretme ve yayına yerleştirmenin birbirinden ayrı aşamalar olduğunu gösterir. Bir kişiye ait ses örneği kullanılıyorsa hangi kayıt ve yayınlar için izin verildiği de ayrıca belirlenmelidir.

Dinleyici bu yeni sesi nasıl karşılıyor?

Türkiye’den küçük bir araştırma bu soruya bir pencere açıyor. Nihal Erdoğan Sepetci’nin 2025 tarihli çalışması, Alem FM’deki yapay zekâ programını dinlediği belirlenen 12 kişiyle yapılan derinlemesine görüşmelere dayanıyor. Araştırmacı, bu katılımcıların olumlu yaklaşımlarını; merak, eğlence ve yeniliğe tanıklık etme gibi dinleme nedenlerini aktarıyor.

📻
RadioTEDU Canlı Yayın

Bu yazıyı incelerken kesintisiz yayındayız

Üniversite gençliğinin bağımsız müzik ve kültür laboratuvarını dinleyin.

Görüşmeler programın dinleyicileriyle yapıldığı için, dinlemeyi seçmeyenlerin nedenlerini bu örnekten çıkaramıyoruz. On iki kişinin deneyimi bütün radyo dinleyicilerinin görüşü değil. Üstelik çalışmanın anlattığı yayın düzeni, bugünkü program akışı olarak kabul edilmemeli. Buna rağmen soru değerini koruyor: Dinleyici sesi yalnızca doğal bulduğu için mi dinliyor, yoksa programın içeriği ve kurduğu ilişki de belirleyici mi?

Bir deneyin yarattığı tartışma

Yapay zekâ sunumuna dair başka bir hikâye 2024’te Polonya’dan geldi. Associated Press’in haberine göre OFF Radio Kraków, işten çıkarılan gazetecilerin ardından yapay zekâ karakterleriyle yaptığı denemeyi tepkiler üzerine yaklaşık bir hafta sonra bitirdi. İstasyon yöneticisi, amacın yapay zekâ hakkında tartışma başlatmak olduğunu söyledi.

Bu olay her sentetik ses projesinin aynı sonucu doğuracağını göstermiyor. Fakat bir yayında neyin otomatikleştirildiği sorusunun, çalışanların emeği ve editoryal sorumluluk sorularından ayrı düşünülemeyeceğini hatırlatıyor. Bir istasyonun seçtiği yaklaşımın nasıl açıklandığı da dinleyicinin güvenini etkileyebilir.

Bir sesin nasıl üretildiğini söylemek

Bir anonsu canlı konuşan bir insanmış gibi sunmak, dinleyicinin duyduğu şeyi yanlış anlamasına yol açabilir. Açıklama yalnızca “yapay zekâ kullanıldı” demekten daha somut olabilir: Hangi bölümde sentetik ses var, metni kim kontrol etti ve programın hangi kısmı kayıtlı?

Podcastler için dağıtım hizmetinin kendi koşulları da önem taşır. Apple Podcasts yönergeleri, yapay zekâyla üretilmiş ses veya videonun ilgili bölüm ve programın içeriğinde ve üst verisinde belirgin biçimde açıklanmasını ister. Bu Apple’a ait bir kuraldır; diğer hizmetlerin koşulları ayrıca incelenmelidir.

RadioTEDU’nun teknoloji sayfası, yapay zekâ çalışmalarını yayın sistemleriyle birlikte tanıtıyor. Bir kampüs radyosu için asıl ilginç soru, teknolojinin sunucuyu ne kadar iyi taklit ettiği kadar hangi işi üstlendiği: Ekibe yeni bir yaratıcı alan mı açıyor, hangi bilgiyi denetlemeyi gerektiriyor ve bir aksaklıkta ne oluyor? Dinleyicinin duyduğu birkaç saniyelik geçişin arkasında, insanın vereceği bu kararlar hâlâ var.

RadioTEDU monthly

The month in podcasts.

Receive podcast episodes from the latest 30 days and upcoming RadioTEDU ticketed events. No daily mail or unrelated announcements.

This consent covers only the monthly podcast newsletter and ticketed event updates. See our privacy notice.

Live RadioTEDU Pick a station and start listening
0:00 0:00

RadioTEDU · Big5 Türkiye Watch Party

RadioTEDU Live Screening: Big5 Türkiye Watch Party. Thursday 19 November, 18.00, D032. Click for free tickets.